Nội dung câu hỏi: Ba và mẹ tôi đã ly dị hơn 10 năm. Mẹ, tôi và em tôi di dân ra nước ngoài. Ba thì ở lại trong nước và tái hôn, có giấy hôn thú, 2 người không có con chung. Ba tôi đột ngột qua đời và không để lại di chúc. Theo tôi được biết thì ba còn một số tiền trong ngân hàng và 1 miếng đất. Tôi không biết giá trị tài sản bao nhiêu. Câu hỏi của tôi là:
-
Người thừa kế tài sản của ba tôi là ai?
-
Nếu tôi và em tôi là người thừa kế, cả 2 chúng tôi đều đang định cư ở nước ngoài và không còn quốc tịch VN, thì cần phải làm những thủ tục gì?
-
Nếu 1 trong 2 chúng tôi hoặc cả 2 lựa chọn từ bỏ quyền thừa kế thì chuyện gì sẽ xảy ra với tài sản của ba? Và những thủ tục chúng tôi cần làm là gì để từ bỏ quyền thừa kế? Cám ơn thời gian quý luật sư.
Cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn đến Luật Tháng Mười, mời bạn tham khảo nội dung tư vấn dưới đây của Chúng tôi:
Thứ nhất, về việc xác định những người thừa kế di sản của bố chị:
Theo thông tin chị cung cấp, ba chị đã mất và hiện tại chị có nhu cầu tìm hiểu về quyền thừa kế và phân chia di sản thừa kế đối với di sản thừa kế của ba chị. Trước khi xác định quyền thừa kế, phân chia di sản thừa kế cần xác định thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế đối với di sản thừa kế.
Về thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế, tại Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 thì thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế đối với bất động sản là 30 năm, với động sản là 10 năm, tính từ thời điểm người để lại di sản thừa kế chết.
Đối chiếu với trường hợp của chị, nếu tính từ thời điểm ba chị chết đến nay vẫn nằm trong thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế nêu trên thì những người thừa kế của ba chị vẫn được quyền hưởng và được quyền yêu cầu phân chia di sản thừa kế.
Về việc xác định những người được hưởng di sản thừa kế của ba chị: Theo thông tin chị cung cấp, ba chị mất không để lại di chúc, do đó, phần di sản thừa kế của ba chị sẽ được phân chia thừa kế cho những người thừa kế theo pháp luật. Tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 có quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:
“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
…
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”
Căn cứ theo quy định nêu trên, trong trường hợp người mất không để lại di chúc thì phần di sản thừa kế của họ sẽ được phân chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: bố mẹ của người mất, vợ hợp pháp và tất cả các con của người mất. Nếu không có những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất do đã chết hoặc những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất không có quyền hưởng hoặc bị truất quyền hưởng hoặc từ chối hưởng thì mới xét đến những người thuộc hàng thừa kế thứ hai.
Đối chiếu với trường hợp của chị, những người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất được hưởng di sản thừa kế theo pháp luật của ba chị bao gồm: ông nội, bà nội chị (nếu còn sống tại thời điểm ba chị mất); người vợ hợp pháp hiện tại của ba chị; hai chị em chị. Mỗi người được hưởng một phần di sản bằng nhau.
Thứ hai, về thủ tục hưởng thừa kế khi người thừa kế đang ở nước ngoài:
Như đã phân tích tại phần thứ nhất, chị và em chị thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ba, do đó có quyền được hưởng di sản thừa kế. Hiện nay, theo quy định của pháp luật Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người nước ngoài vẫn được quyền hưởng di sản thừa kế là động sản, bất động sản tại Việt Nam.
Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 44 Luật đất đai 2024, người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài không được quyền đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với di sản thừa kế là quyền sử dụng đất tại Việt Nam mà chỉ được hưởng giá trị đối với tài sản đó. Đối với Người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc các đối tượng có quyền sở hữu nhà ở theo quy định của pháp luật về nhà ở thì có quyền sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.
Đối chiếu với trường hợp của chị, mặc dù hiện tại chị và em mình không sinh sống tại Việt Nam và không còn quốc tịch Việt Nam nhưng theo pháp luật Việt Nam, chị và em mình vẫn được quyền hưởng thừa kế đối với di sản do ba mình để lại. Nếu phần đất ba chị để lại không có nhà ở thì chị và em mình không được đứng tên trên giấy chứng nhận mà chỉ được hưởng thừa kế tương ứng với giá trị mảnh đất.
Trong trường hợp chị và em mình có nhu cầu được hưởng di sản thừa kế thì hai người có thể trở về Việt Nam để cùng những người thừa kế khác trực tiếp thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế tại Ủy ban nhân dân xã/phường hoặc văn phòng công chứng có thẩm quyền.
Thứ ba, về việc từ chối hưởng di sản thừa kế:
Tại Điều 620 Bộ luật dân sự 2015 có quy định về từ chối nhận di sản thừa kế như sau:
“1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.
2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.”
Theo quy định nêu trên, người thừa kế có quyền từ chối hưởng di sản thừa kế. Sau khi từ chối hưởng di sản thừa kế, người thừa kế không còn quyền đối với phần di sản mình đã từ chối hưởng. Khi đó, phần di sản thừa kế của người chết sẽ được chia đều cho những người thừa kế còn lại không từ chối hưởng di sản.
Với trường hợp của chị, nếu chị từ chối không hưởng di sản thừa kế thì chị sẽ không còn quyền đối với phần di sản này. Toàn bộ phần di sản thừa kế của ba chị sẽ được phân chia đều cho ông, bà nội chị (nếu còn sống tại thời điểm ba chị mất) và người vợ hợp pháp của ba chị và em chị. Ngược lại, nếu em chị từ chối không hưởng di sản thừa kế thì em chị sẽ không còn quyền đối với phần di sản này. Toàn bộ phần di sản thừa kế của ba chị sẽ được phân chia đều cho ông, bà nội chị (nếu còn sống tại thời điểm ba chị mất) và người vợ hợp pháp của ba chị và chị.
Trong trường hợp cả chị và em mình từ chối hưởng di sản thừa kế thì chị và em mình sẽ không còn quyền đối với phần di sản này. Toàn bộ phần di sản thừa kế của ba chị sẽ được phân chia đều cho ông, bà nội chị (nếu còn sống tại thời điểm ba chị mất) và người vợ hợp pháp của ba chị.
Để thực hiện thủ tục từ chối hưởng di sản thừa kế, chị và em mình có thể liên hệ với cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam tại nước nơi chị và em mình cư trú để yêu cầu thực hiện thủ tục từ chối hưởng di sản thừa kế có đóng dấu của cơ quan này. Sau khi đã thực hiện xong thủ tục từ chối hưởng di sản thừa kế, chị chuyển giấy tờ này lại cho những người thừa kế khác tại Việt Nam để họ tiếp tục hoàn thiện các thủ tục liên quan đến phân chia thừa kế.
Ngoài ra, chị cần lưu ý, đối với việc phân chia di sản thừa kế của ba chị, cần xác định di sản ông để lại là tài sản riêng của ông hay tài sản chung của ông với người vợ hiện tại. Nếu các tài sản chị nêu là tài sản riêng của ông thì toàn bộ tài sản này là di sản thừa kế của ông và được phân chia theo pháp luật như đã phân tích. Nếu tài sản này là tài sản chung của ông với người vợ hiện tại thì khi ông mất, tài sản này phải được chia đôi, ½ tài sản thuộc sở hữu của người vợ hiện tại, ½ tài sản thuộc sở hữu của bố chị sẽ trở thành di sản thừa kế và được phân chia theo pháp luật như đã phân tích.
Lưu ý:
Văn bản pháp luật được áp dụng có hiệu lực ở thời điểm tư vấn, liên hệ với Công ty Luật TNHH Tháng Mười để được tư vấn miễn phí và sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp - hiệu quả.
Quý khách hui lòng liên hệ: Điện thoại: (024) 66.558.661 - 0936.500.818 Hoặc gửi về địa chỉ email: congtyluatthang10@gmail.com
Sự hài lòng của bạn, là thành công của chúng tôi!
Bình luận: