Năm 1987 bố mẹ tôi được nhà nước phân 1 căn hộ tập thể rộng 48m2. Gia đình tôi có bố mẹ, anh trai và tôi.
Năm 2003 anh tôi lập gia đình riêng và tách hộ khẩu đi chỗ khác. Tháng 1 năm 2008 anh tôi bị tai nạn mất, lúc đó anh có vợ và con trai hơn 3 tuổi.
Tháng 2 năm 2008 mẹ tôi mất vì bệnh. Sau thời gian mẹ tôi và anh tôi mất, tôi với bố tôi vẫn sinh sống tại căn hộ tập thể đó và không làm một yêu cầu gì về phân chia thừa kế.
Đến tháng 7 - 2015 căn hộ đó được cấp GCN quyền sử dụng đất vẫn ghi tên bố và mẹ tôi.
Đến năm 2015 tôi chuyển vào Miền nam sinh sống và lập gia đình riêng, hộ khẩu thường trú vẫn ở căn hộ tập thể ngoài Hà nội cho đến nay.
Đến năm 2019 bố tôi kết hôn với người khác.
Tháng 7 năm 2025 khu tập thể cũ đó thực hiện dự án nâng cấp thành Chung cư mới và đang trong quá trình thực hiện dự án.
Vậy Luật sư cho tôi hỏi khi chuyển đổi từ căn hộ tập thể cũ đền bù thành chung cư mới như vậy tôi và cháu tôi (con trai của anh đã mất) có quyền lợi gì được hưởng từ phần của mẹ tôi không?
Thông tin bổ sung:
Năm 1987 khi bố mẹ tôi được nhà nước phân là theo quyết định của cơ quan bố phân cho bố và cả gia đình. Hiện nay bố tôi muốn lấy toàn bộ tiền đền bù chứ không nhận lại nhà. Vậy khi làm thủ tục chuyển đổi nhà của Nhà nước và sổ đỏ có tên mẹ tôi (sau khi mẹ tôi mất) thì quyền sở hữu của mẹ tôi như thế nào? Khi bố tôi nhận tiền đền bù thì quyền lợi của tôi và cháu tôi như thế nào?
Cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn đến Luật Tháng Mười, mời bạn tham khảo nội dung tư vấn dưới đây của Chúng tôi:
Thứ nhất, liên quan đến vấn đề xác định tài sản chung của bố mẹ chị:
Căn cứ thông tin chị cung cấp, căn hộ tập thể rộng 48m2 được nhà nước phân cho bố mẹ chị năm 1987; đến năm 2015 căn hộ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở mang tên bố mẹ chị – đây được xác định là tài sản chung của bố mẹ theo quy định tại Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình năm1986:
“Điều 14
Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ hoặc chồng tạo ra, thu nhập về nghề nghiệp và những thu nhập hợp pháp khác của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân, tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được cho chung.”
Tuy nhiên, trên cơ sở thông tin chị bổ sung cho thấy thời điểm năm 1987 quyết định phân giao căn hộ là phân cho bố và cả gia đình; nhưng thông tin này chưa đầy đủ dữ kiện để khẳng định đây là căn hộ được giao cho hộ gia đình. Vì vậy, chị cần xem xét lại vấn đề: gia đình còn giữ quyết định phân giao nhà không? Trên quyết định phân giao đó thể hiện người nhận nhà gồm những ai? Nếu trên quyết định thể hiện rõ căn hộ được cấp cho hộ gia đình (bao gồm bố mẹ và hai anh em chị) thì khi đó sẽ đặt ra vấn đề giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở được cấp cho bố mẹ chị vào thời điểm năm 2015 là cấp sai đối tượng (vì chưa thể hiện đầy đủ thông tin chủ sở hữu nhà ở). Theo đó, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở có thể bị đính chính, sửa đổi theo quy định của Luật Đất đai, Luật Nhà ở.
Trường hợp không đủ thông tin để xác định căn hộ được cấp cho hộ gia đình, thì căn cứ vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 2015 để xác định căn nhà là tài sản chung của bố mẹ chị theo quy định tại Điều 14 nêu trên.
Thứ hai, liên quan đến vấn đề chia di sản thừa kế:
Tại thời điểm tháng 2 năm 2008 mẹ chị mất, bố chị có trách nhiệm quản lý tài sản chung của vợ chồng theo quy định tại Điều 31 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 (luật có hiệu lực tại thời điểm mẹ chị mất):
“Điều 31. Quyền thừa kế tài sản giữa vợ chồng
...
2. Khi vợ hoặc chồng chết hoặc bị Toà án tuyên bố là đã chết thì bên còn sống quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp trong di chúc có chỉ định người khác quản lý di sản hoặc những người thừa kế thoả thuận cử người khác quản lý di sản.
...”
Và trong trường hợp này, mẹ chị mất không để lại di chúc nên sẽ phát sinh vấn đề thừa kế theo pháp luật theo quy định tại điểm a Khoản 1 Điều 675, Điều 676 Bộ luật Dân sự 2005 (BLDS):
“Điều 675. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật
1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong những trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
...”
“Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
...
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
...”
Như vậy, đối chiếu với trường hợp của chị, di sản mẹ chị để lại bao gồm tài sản riêng và phần tài sản trong khối tài sản chung của bố mẹ sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của mẹ chị. Hàng thừa kế thứ nhất của mẹ chị sẽ bao gồm ông bà ngoại (nếu ông bà còn sống), bố chị, chị và cháu (con của anh trai) – do anh trai chị mất trước mẹ nên cháu chị sẽ được hưởng thừa kế thế vị thay cha theo quy định tại Điều 677 BLDS 2005:
“Điều 680. Thừa kế thế vị
Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”
Về thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế trong trường hợp của chị được thực hiện theo quy định tại điểm d Khoản 1 Điều 688, Điều 623 BLDS 2015 như sau:
“Điều 688. Điều khoản chuyển tiếp
...
d) Thời hiệu được áp dụng theo quy định của Bộ luật này.
…”
“Điều 623. Thời hiệu thừa kế
1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:
a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;
b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.
2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”
Như vậy, đối chiếu với thông tin chị cung cấp thể hiện rõ sau thời điểm mở thừa kế (mẹ chị mất) mà gia đình chị chưa tiến hành phân chia di sản thừa kế thì hiện nay, vụ việc của gia đình chị vẫn còn thời hiệu; và theo quy định nêu trên thì thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế đối với vụ việc của chị là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế (2008). Khi đó, xác định chị và cháu vẫn có quyền đối với phần di sản mẹ chị để lại.
Thứ ba, liên quan đến vấn đề nâng cấp khu tập thể cũ:
Trong trường hợp này cần làm rõ việc nâng cấp khu nhà tập thể thành chung cư mới là sửa chữa, cải tạo khu nhà hay chủ đầu tư thu hồi phần đất và tài sản gắn liền với đất để thực hiện dự án nâng cấp. Do đó, sẽ có hai trường hợp có thể xảy ra như sau:
Trường hợp 1: Nếu dự án chỉ tiến hành sửa chữa, cải tạo khu nhà tập thể cũ thì về bản chất căn hộ được cấp cho bố mẹ chị sau khi sửa chữa, cải tạo vẫn được xác định là tài sản chung của bố mẹ chị. Và khi đó, những người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của mẹ chị vẫn có quyền đối với phần di sản thừa kế mà mẹ chị để lại trong khối tài sản chung của bố mẹ. Trong trường hợp này, những người thừa kế có thể yêu cầu bố chị tiến hành thỏa thuận phân chia di sản thừa kế; nếu phát sinh tranh chấp, người thừa kế có thể khởi kiện ra Tòa án yêu cầu phân chia di sản.
Trường hợp 2: Nếu chủ đầu tư tiến hành thu hồi đất, tài sản gắn liền với đất để thực hiện dự án đầu tư và đưa ra phương án những hộ gia đình có căn hộ có thể lựa chọn đền bù bằng tiền hoặc lấy căn hộ sau khi nâng cấp thì trong trường hợp này bố chị và những người thừa kế của mẹ chị có quyền yêu cầu nhận nhà hoặc nhận tiền. Trường hợp bố chị muốn nhận tiền đền bù thay căn nhà thì số tiền đền bù do thu hồi tài sản chung của bố mẹ vẫn được xác định là tài sản chung của bố mẹ. Theo đó, phần tài sản của mẹ trong khối tài sản chung vợ chồng sau khi đền bù vẫn được xác định là di sản thừa kế mẹ chị để lại. Vì vậy, những người thừa kế của mẹ chị có quyền yêu cầu phân chia số tiền đền bù tương tự như trường hợp 1 nêu trên.
Lưu ý:
Văn bản pháp luật được áp dụng có hiệu lực ở thời điểm tư vấn, liên hệ với Công ty Luật TNHH Tháng Mười để được tư vấn miễn phí và sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp - hiệu quả.
Quý khách hui lòng liên hệ: Điện thoại: (024) 66.558.661 - 0936.500.818 Hoặc gửi về địa chỉ email: congtyluatthang10@gmail.com
Sự hài lòng của bạn, là thành công của chúng tôi!
Bình luận: