Hồ sơ, thủ tục chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi

Nội dung câu hỏi:

Năm 2018, tôi và chồng cũ của tôi có nhận nuôi con của em gái chồng cũ của tôi làm con nuôi. Quyết định nhận nuôi con được đưa ra ngày 8 tháng 8 năm 2018. Hiện tại tôi và chồng cũ của tôi đã li hôn. Chúng tôi li hôn tại Úc. Tôi, chồng cũ của tôi và con nuôi của tôi đều đang cư trú tại Úc. Con nuôi của tôi đã trên 20 tuổi. Bố mẹ đẻ con nuôi của tôi sống tại Việt Nam. Con nuôi của tôi muốn chấm dứt quan hệ con nuôi và muốn viết đơn gửi lên Toà để yêu cầu Toà giải quyết. Tôi và chồng cũ của tôi đều đồng ý chấm dứt quan hệ con nuôi. Chúng tôi dự định giải quyết việc này vào năm sau (2026).

Tôi xin được hỏi các vấn đề sau:

1. Toà án nào có thẩm quyền xét xử việc xin chấm dứt quan hệ con nuôi trong trường hợp này? Thời hạn xét xử là bao lâu? Bao lâu sau khi nộp đơn thì Toà có thể mở phiên toà? Điều này rất quan trọng vì chúng tôi cần sắp xếp thời gian để về Việt Nam dự phiên toà.

2. Các giấy tờ chúng tôi phải nộp là gì? Hiện tại, tôi, chồng cũ của tôi và con nuôi của tôi đều chỉ có hộ chiếu, không có căn cước công dân mới. Sổ hộ khẩu của tôi ở Việt Nam đã bị mất. Tôi chỉ có file pdf bản sao sổ hộ khẩu được công chứng ở Việt Nam vào năm 2018. Sổ hộ khẩu của tôi gồm có tên tôi và tên chồng cũ của tôi. Chồng cũ của tôi chưa làm thủ tục tách hộ. Trong trường hợp này, tôi nên cung cấp những giấy tờ gì?

3. Tôi không rõ Quyết định nhận nuôi con nuôi có còn được giữ không. Hiện tại ở Úc tôi có file pdf Quyết định nuôi con nuôi có công chứng năm 2018. Tôi có thể sử dụng bản này để nộp cho Toà được không? Nếu Toà không chấp nhận file pdf thì tôi có thể xin cấp lại bản gốc từ Phường nơi đã ban hành quyết định này không? Nếu không xin lại được bản gốc thì tôi có thể làm cách nào để xin chấm dứt nuôi con nuôi?

4. Nếu con tôi là người nộp đơn xin chấm dứt con nuôi, tôi có thể xin vắng mặt tại phiên toà được không? Nếu xin vắng mặt tôi cần nộp những giấy tờ gì? Nếu Toà không cho phép vắng mặt thì tôi có thể cử luật sư đại diện cho tôi tại phiên toà được không? Tối đa là bao nhiêu người có thể vắng mặt tại phiên toà (ngoại trừ người nộp đơn)? Tôi có cần trao đổi trước với Toà về việc xin vắng mặt không? Khi nào thì tôi cần nộp đơn xin vắng mặt?

5. Nếu tôi là người nộp đơn xin chấm dứt quan hệ con nuôi, trong phiên toà chồng cũ và con nuôi của tôi vắng mặt không có lí do thì phiên toà vẫn được tiến hành hay sẽ bị hoãn lại? Nếu hoãn lại thì sau bao lâu sẽ có phiên toà mới? Nếu chồng cũ và con tôi tiếp tục vắng mặt ở phiên toà sau thì Toà có ra quyết định chấm dứt nuôi con nuôi không? Toà sẽ hoãn phiên toà tối đa bao nhiêu lần?

6. Năm 2018, khi tôi và chồng cũ của tôi nhận con nuôi, chúng tôi thường trú tại Úc, chỉ về Việt Nam trong vòng một tháng để làm thủ tục nhận con nuôi. Em gái chồng cũ tôi là người làm các giấy tờ để chúng tôi về ký. Khi ra phường làm quyết định, em gái chồng cũ tôi có dặn tôi là không được nói là đang cư trú ở nước ngoài, vì Phường không có thẩm quyền ra quyết định nhận con nuôi trong trường hợp có yếu tố nước ngoàì. Tôi xin hỏi là trong trường hợp này, tôi có thể xin Toà công nhận con nuôi vô hiệu trên cơ sở là việc nhận con nuôi đã không được tiến hành đúng thủ tục bởi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định không?

7. Nếu tôi xin Toà công nhận quan hệ nuôi con nuôi vô hiệu, con nuôi và chồng cũ của tôi có cần có mặt tại phiên toà không?

8. Tôi cần nộp những giấy tờ gì để xin Toà công nhận con nuôi vô hiệu?

9. Nếu Toà ra quyết định công nhận quan hệ con nuôi vô hiệu, trong Quyết định của Toà có ghi rõ lí do quan hệ con nuôi vô hiệu không?

Mời bạn tham khảo nội dung tư vấn dưới đây của Luật Tháng Mười:

1. Toà án nào có thẩm quyền xét xử việc xin chấm dứt quan hệ con nuôi trong trường hợp này? Thời hạn xét xử là bao lâu? Bao lâu sau khi nộp đơn thì Toà có thể mở phiên toà? Điều này rất quan trọng vì chúng tôi cần sắp xếp thời gian để về Việt Nam dự phiên toà.

Theo quy định tại khoản 1 điều 25 Luật nuôi con nuôi năm 2010 thì có thể chấm dứt việc nuôi con nuôi trong trường hợp: Con nuôi đã thành niên và cha mẹ nuôi tự nguyện chấm dứt việc nuôi con nuôi.

Người có quyền yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi có thể gồm:

- Cha mẹ nuôi.

- Con nuôi đã thành niên.

- Cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ của con nuôi.

Theo quy định tại khoản 5 điều 29 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì Yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi thuộc một trong những yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Theo quy định tại Điều 35, Điều 37, điểm c khoản 2 Điều 470 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, thì thẩm quyền giải quyết yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi với trường hợp đương sự đang ở nước ngoài thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Do vợ chồng chị và con đều đang ở nước ngoài, trong trường hợp con nuôi của chị có yêu cầu Tòa án chấm dứt việc nhận nuôi con nuôi thì cần chuẩn bị hồ sơ yêu cầu và gửi đến Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi đã ra quyết định công nhận việc nhận nuôi con nuôi.

Về thời hạn xét xử, theo quy định tại các Điều 363, 365, 366 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì thời gian từ khi nhận đơn yêu cầu giải quyết đến khi Tòa án giải quyết được quy định như sau:

- Trong thời gian 03 ngày kể từ ngày nhận đơn yêu cầu và tài liệu, chứng cứ kèm theo, Chánh án Tòa án phân công Thẩm phán giải quyết đơn yêu cầu.

- Trường hợp xét thấy đơn yêu cầu và tài liệu, chứng cứ kèm theo đã đủ điều kiện thụ lý thì Thẩm phán thực hiện như sau: Thông báo cho người yêu cầu về việc nộp lệ phí yêu cầu giải quyết việc dân sự trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông báo nộp lệ phí, sau khi người yêu cầu đã nộp lệ phí và nộp biên lai về việc nộp lệ phí, Tòa án thụ lý đơn yêu cầu;

- Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn yêu cầu, Tòa án sẽ tiến hành các thủ tục chuẩn bị xét đơn yêu cầu như xem xét hồ sơ, tài liệu, chứng cứ…; sau khi đã xem xét đầy đủ hồ sơ, tài liệu thì Tòa án ra quyết định mở phiên hợp giải quyết việc dân sự;

- Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày ra quyết định mở phiên họp, Tòa án phải mở phiên họp để giải quyết việc dân sự.

Như vậy, căn cứ theo quy định pháp luật, thì thời gian để Tòa án giải quyết việc yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi có thể kéo dài trong thời gian khoảng 02 tháng.

2. Các giấy tờ chúng tôi phải nộp là gì? Hiện tại, tôi, chồng cũ của tôi và con nuôi của tôi đều chỉ có hộ chiếu, không có căn cước công dân mới. Sổ hộ khẩu của tôi ở Việt Nam đã bị mất. Tôi chỉ có file pdf bản sao sổ hộ khẩu được công chứng ở Việt Nam vào năm 2018. Sổ hộ khẩu của tôi gồm có tên tôi và tên chồng cũ của tôi. Chồng cũ của tôi chưa làm thủ tục tách hộ. Trong trường hợp này, tôi nên cung cấp những giấy tờ gì?

Hồ sơ cần chuẩn bị trong trường hợp yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi bao gồm các giấy tờ sau:

• Đơn yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi;

• Quyết định nhận nuôi con nuôi bản chính;

• Giấy khai sinh của con nuôi;

• Giấy tờ tùy thân của các bên bao gồm hộ chiếu (bản sao có chứng thực); giấy tờ xác nhận địa chỉ cư trú tại Việt Nam;

Đối với giấy tờ xác nhận nơi cư trú tại Việt Nam, hiện nay Tòa án thường chấp nhận các giấy tờ là bản sao có dấu công chứng/chứng thực trong thời hạn 06 tháng, do đó bản sao sổ hộ khẩu từ năm 2018 của chị có thể không có giá trị sử dụng, bởi hiện nay đang có chính sách thu hồi sổ hộ khẩu giấy, thay vào đó trường hợp chị chưa bị xóa hộ khẩu tại Việt Nam thì để được xác nhận cư trú, chị cần liên hệ với cơ quan công an quản lý cư trú nơi mình có hộ khẩu thường trú và yêu cầu xác nhận cư trú.

3. Tôi không rõ Quyết định nhận nuôi con nuôi có còn được giữ không. Hiện tại ở Úc tôi có file pdf Quyết định nuôi con nuôi có công chứng năm 2018. Tôi có thể sử dụng bản này để nộp cho Toà được không? Nếu Toà không chấp nhận file pdf thì tôi có thể xin cấp lại bản gốc từ Phường nơi đã ban hành quyết định này không? Nếu không xin lại được bản gốc thì tôi có thể làm cách nào để xin chấm dứt nuôi con nuôi?

Đối với Quyết định nhận nuôi con nuôi, quyết định này phải là bản chính hoặc bản trích lục từ phía cơ quan hộ tịch hoặc bản sao hợp lệ, do đó Tòa án sẽ không chấp nhận bản PDF lưu trữ trên thiết bị điện tử trong trường hợp này. Nếu chị không còn bản chính chị có thể liên hệ với cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký nhận nuôi con nuôi và yêu cầu họ cấp bản sao trích lục (bản sao trích lục từ phía cơ quan hộ tịch trong trường hợp này có giá trị tương đương bản chính). Ngoài ra, cơ quan nhà nước thực hiện thủ tục có nghĩa vụ lưu trữ thông tin về việc nhận nuôi con nuôi và có trách nhiệm cấp bản trích lục trong trường hợp công dân có yêu cầu. Do vậy, chị có quyền yêu cầu cơ quan đã thực hiện thủ tục năm 2018 cấp trích lục Quyết định nhận nuôi con nuôi để thực hiện các thủ tục liên quan tại Tòa án có thẩm quyền.

4. Nếu con tôi là người nộp đơn xin chấm dứt con nuôi, tôi có thể xin vắng mặt tại phiên toà được không? Nếu xin vắng mặt tôi cần nộp những giấy tờ gì? Nếu Toà không cho phép vắng mặt thì tôi có thể cử luật sư đại diện cho tôi tại phiên toà được không? Tối đa là bao nhiêu người có thể vắng mặt tại phiên toà (ngoại trừ người nộp đơn)? Tôi có cần trao đổi trước với Toà về việc xin vắng mặt không? Khi nào thì tôi cần nộp đơn xin vắng mặt?

Theo quy định tại khoản 16 điều 70 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì chị phải có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án và chấp hành quyết định của Tòa án trong quá trình Tòa án giải quyết vụ việc. Tuy nhiên, pháp luật không có quy định chế tài khi chị vắng mặt mà chỉ nêu hậu quả trong trường hợp chị vắng mặt, có thể phiên họp giải quyết việc dân sự có thể bị hoãn theo quy định tại điều 367 Bộ luật tố tụng dân sự 2015.

Khi ý chí của các bên đã thống nhất chị có thể làm đơn xin vắng mặt tại tất cả các buổi làm việc của tòa án, cũng như nộp bản trình bày ý kiến của mình về yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi của con nuôi. Thời điểm nộp các văn bản nêu trên là sau khi chị nhận được “Thông báo thụ lý đơn yêu cầu” của tòa án.

Về vấn đề ủy quyền cho Luật sư, hiện nay pháp luật không có quy định hạn chế việc ủy quyền cho luật sư trong việc giải quyết việc dân sự thuộc trường hợp của chị. Sự vắng mặt của người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan pháp luật không quy định số người được phép vắng mặt, mà có quy định trường hợp họ vắng mặt mà có đơn đề nghị vắng mặt họ, thì tòa án vẫn tiến hành giải quyết việc dân sự.

5. Nếu tôi là người nộp đơn xin chấm dứt quan hệ con nuôi, trong phiên toà chồng cũ và con nuôi của tôi vắng mặt không có lí do thì phiên toà vẫn được tiến hành hay sẽ bị hoãn lại? Nếu hoãn lại thì sau bao lâu sẽ có phiên toà mới? Nếu chồng cũ và con tôi tiếp tục vắng mặt ở phiên toà sau thì Toà có ra quyết định chấm dứt nuôi con nuôi không? Toà sẽ hoãn phiên toà tối đa bao nhiêu lần?

Trong trường hợp chị là người yêu cầu, người yêu cầu vắng mặt lần thứ nhất thì Tòa án hoãn phiên họp, trừ trường hợp người yêu cầu đề nghị Tòa án giải quyết việc dân sự vắng mặt họ. Trường hợp người yêu cầu đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì bị coi là từ bỏ yêu cầu và Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết việc dân sự

Con nuôi và chồng cũ của chị vắng mặt thì theo quy định tại điều 367 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 nếu có người vắng mặt thì Tòa án quyết định hoãn phiên họp hoặc vẫn tiến hành phiên họp. Khi tiến hành phiên họp giải quyết việc dân sự mà có đương sự vắng mặt thì Thẩm phán, Hội đồng giải quyết việc dân sự cho công bố lời khai, tài liệu, chứng cứ do người đó cung cấp trước khi xem xét tài liệu, chứng cứ.

6. Năm 2018, khi tôi và chồng cũ của tôi nhận con nuôi, chúng tôi thường trú tại Úc, chỉ về Việt Nam trong vòng một tháng để làm thủ tục nhận con nuôi. Em gái chồng cũ tôi là người làm các giấy tờ để chúng tôi về ký. Khi ra phường làm quyết định, em gái chồng cũ tôi có dặn tôi là không được nói là đang cư trú ở nước ngoài, vì Phường không có thẩm quyền ra quyết định nhận con nuôi trong trường hợp có yếu tố nước ngoàì. Tôi xin hỏi là trong trường hợp này, tôi có thể xin Toà công nhận con nuôi vô hiệu trên cơ sở là việc nhận con nuôi đã không được tiến hành đúng thủ tục bởi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định không?

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 9 Luật Nuôi con nuôi năm 2010 thì chỉ có Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mới có thẩm quyền ra quyết định việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. Do đó, trong trường hợp này, việc Ủy ban nhân dân phường ra quyết định cho chị nhận nuôi con nuôi là trái quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc trái thẩm quyền này có nguyên nhân trực tiếp từ việc cung cấp thông tin đăng ký nhận nuôi con nuôi không trung thực từ gia đình chị. Trường hợp này chị không thể yêu cầu Tòa án tuyên bố quyết định trên là vô hiệu theo thủ tục tố tụng dân sự. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 không có quy định về thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết yêu cầu tuyên bố quyết định hoặc chứng nhận nuôi con nuôi là vô hiệu. Bởi đây là quyết định hành chính do cơ quan nhà nước ban hành, do đó chị chỉ phải yêu cầu Tòa án tuyên hủy quyết định hành chính nuôi con nuôi của Ủy ban nhân dân phường theo pháp luật Tố tụng hành chính. Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Luật Tố tụng hành chính thì thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sở thẩm đối khiếu kiện quyết định hành chính của Ủy ban nhân dân cấp xã thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có quyết định hành chính bị khởi kiện.

Trước khi khởi kiện vụ án chị có thể thực hiện việc khiếu nại quyết định hành chính lần 1 tới chủ tịch UBND phường, lần 2 tới Chủ tịch UBND quận. Nếu kết quả giải quyết khiếu nại không thỏa đáng chị có quyền khởi kiện tuyên hủy quyết định hành chính. Tuy nhiên về thời hiệu khiếu nại đã hết, chị có thể kiến nghị trực tiếp tới Chủ tịch UBND quận để được xem xét. Sau đó tiến hành khởi kiện hủy quyết định hành chính.

Một vấn đề nữa phải nhắc đến, việc ra quyết định sai thẩm quyền lỗi hoàn toàn thuộc về người yêu cầu do vậy chị cũng cân nhắc khi lựa chọn phương án này. Chế tài đối với phía bên chị là có thể bị xử phạt hành chính về hành vi khai không đúng sự thật để đăng ký việc nuôi con nuôi; Đồng thời xét về mặt thời gian đã hết cả thời hiệu khiếu nại và thời hiệu khởi kiện do vậy cơ quan có thẩm quyền giải quyết cũng sẽ không thụ lý đơn khi chị có yêu cầu.

7. Nếu tôi xin Toà công nhận quan hệ nuôi con nuôi vô hiệu, con nuôi và chồng cũ của tôi có cần có mặt tại phiên toà không?

Tạm thời không xét đến thời thiệu thì:

Khoản 1 Điều 157 Luật Tố tụng hành chính quy định như sau:

“Điều 157. Sự có mặt của đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

1. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất, đương sự hoặc người đại diện của họ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tại phiên tòa; trường hợp có người vắng mặt thì Hội đồng xét xử hoãn phiên tòa, trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.

Tòa án thông báo cho đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự biết việc hoãn phiên tòa.”.

Như vậy, nếu chị khiếu kiện và yêu cầu tòa án hủy quyết định nuôi con nuôi của Ủy ban nhân dân phường thì tại phiên tòa sơ thẩm các đương sự (con nuôi và chồng cũ) phải có mặt tại phiên tòa trừ trường hợp có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.

8. Tôi cần nộp những giấy tờ gì để xin Toà công nhận con nuôi vô hiệu?

Để chứng minh cho việc Ủy ban nhân dân phường ra quyết định nhận con nuôi sai quy định thì chị cần đưa ra được các chứng cứ chứng minh. Cụ thể là các giấy tờ pháp lý chứng minh tại thời điểm nhận nuôi con nuôi chị và chồng cũ đang định cư và sinh sống tại Úc. Ngoài ra chị còn phải nộp các loại giấy tờ như đã trả lời tại câu hỏi số hai để Tòa án xem xét giải quyết.

9. Nếu Toà ra quyết định công nhận quan hệ con nuôi vô hiệu, trong Quyết định của Toà có ghi rõ lí do quan hệ con nuôi vô hiệu không?

Trong trường hợp Tòa án tuyên hủy quyết định nuôi con nuôi của Ủy ban nhân dân phường thì trong bản án sở thẩm Tòa án sẽ ghi rõ các căn cứ pháp luật, quyết định của Hội đồng xét xử về từng vấn đề phải giải quyết trong vụ án, các chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa để phân tích, đánh giá, nhận định đầy đủ, khách quan về các tình tiết của vụ án, những căn cứ pháp luật mà Tòa án áp dụng để tuyên hủy quyết định của Ủy ban nhân dân phường.

Về vấn đề tài sản hình thành trong thời kỳ nuôi con nuôi giải quyết theo pháp luật dân sự nếu có tranh chấp.

Lưu ý:

Văn bản pháp luật được áp dụng có hiệu lực ở thời điểm tư vấn, liên hệ với Công ty Luật TNHH Tháng Mười để được tư vấn miễn phí và sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp - hiệu quả.

Quý khách hàng vui lòng liên hệ: Điện thoại: (024) 66.558.661 - 0936.500.818 Hoặc gửi về địa chỉ email: congtyluatthang10@gmail.com 

Sự hài lòng của bạn, là thành công của chúng tôi!