1. Trách nhiệm trả nợ trong hợp đồng vay tài sản
Hợp đồng vay tài sản là loại giao dịch dân sự khá phổ biến hiện nay và được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: lời nói, hợp đồng vay tài sản (bằng văn bản), cam kết trả nợ, tin nhắn, ….
Theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015 thì: “khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”
Ngoài ra, Khoản 1 Điều 355 Bộ luật này có quy định về quan hệ bảo lãnh như sau: “Bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.”
Như vậy, trong quan hệ hợp đồng vay tài sản, nghĩa vụ trả nợ thuộc về bên vay. Đối với hợp đồng vay tài sản có bảo lãnh, bên bảo lãnh chỉ có nghĩa vụ trả nợ thay cho bên vay trong trường hợp bên vay tài sản không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ của mình khi đến hạn trả nợ
2. Con vay nợ bố mẹ có phải trả không?
- Thứ nhất, đối với con đã thành niên (từ đủ 18 tuổi trở lên):
Theo quy định tại Điều 20 Bộ luật Dân sự 2015, về cơ bản, người thành niên là người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự (trừ một số trường hợp mất/ hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi).
Trong đó, năng lực hành vi dân sự được giải thích ở Điều 19 Bộ luật này như sau: “Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự.”
Như vậy, người từ đủ 18 tuổi trở lên phải tự chịu trách nhiệm về những giao dịch dân sự mà mình xác lập. Tức là, khi con đã từ đủ 18 tuổi trở lên, cha mẹ không có nghĩa vụ trả nợ thay cho con mà con phải tự thực hiện nghĩa vụ trả nợ bằng chính tài sản của mình (trừ trường hợp cha mẹ là người bảo lãnh cho con trong hợp đồng vay tài sản hoặc tự nguyện trả nợ thay con).
- Thứ hai, đối với con chưa thành niên (dưới 18 tuổi):
Điều 21 quy định về giao dịch dân sự của người chưa thành niên như sau:
"...
2. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.
3. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.
4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.”
Theo đó, hợp đồng (giao dịch) vay tài sản xác lập với người chưa thành niên vẫn có hiệu lực pháp luật nếu tuân thủ các điều kiện nêu trên. Khi đó, bên vay – con chưa thành niên là người có nghĩa vụ trả nợ và phải thực hiện nghĩa vụ bằng chính tài sản của mình. Ngược lại, nếu hợp đồng vay tài sản không đáp ứng đủ các điều kiện trên, hợp đồng vay tài sản được coi là vô hiệu và các bên (bên vay và bên cho vay) có nghĩa vụ hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận.
Bên cạnh đó, tại Điều 586 Bộ luật Dân sự quy định như sau:
“[…] Người chưa đủ mười lăm tuổi gây thiệt hại mà còn cha, mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại; nếu tài sản của cha, mẹ không đủ để bồi thường mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu, trừ trường hợp quy định tại Điều 599 của Bộ luật này.
Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình […]”
Theo đó, trong trường hợp con không có đủ tài sản để trả nợ hoặc không có đủ tài sản để hoàn trả (khi hợp đồng vay vô hiệu) thì cha mẹ sẽ có nghĩa vụ trả phần còn thiếu bằng tài sản của chính mình theo nguyên tắc bồi thường thiệt hại nêu trên.
Điều này cũng tương tự như đối với với con đã đủ 18 tuổi nhưng mất/hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Tóm lại, chỉ trong trường hợp con dưới 18 tuổi, con mất/ hạn chế năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc trong trường hợp cha mẹ là bên bảo lãnh trong hợp đồng vay tài sản do con xác lập thì cha mẹ mới có nghĩa vụ trả nợ thay con.
Lưu ý:
Văn bản pháp luật được áp dụng có hiệu lực ở thời điểm tư vấn, liên hệ với Công ty Luật TNHH Tháng Mười để được tư vấn miễn phí và sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp - hiệu quả.
Quý khách hui lòng liên hệ: Điện thoại: (024) 66.558.661 - 0936.500.818 Hoặc gửi về địa chỉ email: congtyluatthang10@gmail.com
Sự hài lòng của bạn, là thành công của chúng tôi!
Bình luận: