Theo quy định tại điều 204 Bộ luật hình sự 2015 quy định:
“Điều 204. Thực nghiệm điều tra
1. Để kiểm tra, xác minh tài liệu, tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án, Cơ quan điều tra có thể thực nghiệm điều tra bằng cách dựng lại hiện trường, diễn lại hành vi, tình huống hoặc những tình tiết khác của một sự việc nhất định và tiến hành các hoạt động thực nghiệm cần thiết. Khi thực nghiệm điều tra phải đo đạc, chụp ảnh, ghi hình, vẽ sơ đồ, ghi rõ kết quả thực nghiệm điều tra vào biên bản.
Nghiêm cấm việc thực nghiệm điều tra xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người tham gia thực nghiệm điều tra và người khác.
2. Trước khi tiến hành thực nghiệm điều tra, Điều tra viên phải thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp biết về thời gian và địa điểm tiến hành thực nghiệm điều tra. Kiểm sát viên phải có mặt để kiểm sát việc thực nghiệm điều tra. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì phải ghi rõ vào biên bản.
3. Điều tra viên chủ trì tiến hành thực nghiệm điều tra và việc thực nghiệm điều tra phải có người chứng kiến.
Khi tiến hành thực nghiệm điều tra, Cơ quan điều tra có thể mời người có chuyên môn tham gia. Trường hợp cần thiết, người bị tạm giữ, bị can, người bào chữa, bị hại, người làm chứng có thể tham gia.
4. Trường hợp cần thiết, Viện kiểm sát tiến hành thực nghiệm điều tra. Việc thực nghiệm điều tra được tiến hành theo quy định tại Điều này.”
Như vậy, thực nghiệm điều tra là biện pháp điều tra được tiến hành thông qua các hoạt động thí nghiệm, thực nghiệm đặc biệt trong điều kiện tương tự như điều kiện mà hành vi, sự việc, hiện tượng cần kiểm tra, xác minh đã diễn ra trước đây để có cơ sở khách quan kết luận về hành vi, sự việc, hiện tượng đó phục vụ công tác điều tra, xử lý vụ án hình sự.
Về người có thẩm quyền thực nghiệm điều tra: Người tiến hành thực nghiệm điều tra có thể là Điều tra viên hoặc Kiểm sát viên. Trong giai đoạn điều tra, khi cần kiểm tra, xác minh các tài liệu, tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án, Cơ quan điều tra có thể thực nghiệm điều tra; Kiểm sát viên chủ yếu kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Điều tra viên khi tiến hành biện pháp này. Kiểm sát viên có thể trực tiếp tiến hành thực nghiệm điều tra trong trường hợp cần thiết. Thực nghiệm điều tra được tiến hành nhằm mục đích kiểm tra, xác minh tài liệu, tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án, như kiểm tra xem bị can có thể thực hiện được hành vi nào đó hay không? Người làm chứng, bị hại có thể nghe thấy lời nói của bị can trong một khoảng cách xác định hay không?
Những người có thể tham gia thực nghiệm điều tra: Người có chuyên môn; trường hợp cần thiết, người bị tạm giữ, bị can, người bào chữa, bị hại, người làm chứng có thể tham gia. Người bắt buộc phải tham gia thực nghiệm điều tra: Điều tra viên, Kiểm sát viên, người chứng kiến.
Các hoạt động khi thực nghiệm điều tra: Cơ quan điều tra có thể thực nghiệm điều tra bằng cách dựng lại hiện trường, diễn lại hành vi, tình huống hoặc những tình tiết khác của một sự việc nhất định và tiến hành các hoạt động thực nghiệm cần thiết như đo đạc, chụp ảnh, ghi hình, vẽ sơ đồ và phải ghi rõ kết quả thực nghiệm điều tra vào biên bản.
Nguyên tắc thực nghiệm điều tra: Khi tiến hành thực nghiệm điều tra không được xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người tham gia thực nghiệm điều tra và người khác.
Thực nghiệm điều tra có thể được thực hiện dưới 2 hình thức: Diễn lại và làm thử
1. Đối với hình thức tiến hành thực nghiệm: Diễn lại
Khi tổ chức loại thực nghiệm điều tra này, cần tái tạo điều kiện, hoàn cảnh tiến hành thực nghiệm giống ở mức tối đa với điều kiện, hoàn cảnh khi sự việc, hiện tượng xảy ra trong thực tế trước đây, bao gồm hai loại điều kiện cơ bản là yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan. Yêu tố khách quan bao gồm: địa điểm, thời gian, không gian… Phải lựa chọn một cách thích hợp để đảm bảo các vấn đề về ánh sáng, khoảng cách, thời tiết…tương đồng ở mức tối đa. Yếu tố chủ quan bao gồm: sức khỏe, trạng thái tâm lí… của người tham gia diễn lại. Tuy nhiên, để đáp ứng lại các điều kiện khi xảy ra sự việc tương đối khó và không thể giống hoàn toàn vì vậy khi đánh giá sự vật hiện tượng cần phải khách quan.
2. Hình thức tiến hành thực nghiệm: Làm thử
Đối với hình thức này cơ quan điều tra tổ chức làm thử về một sự việc, hiện tượng trong những điều kiện, hoàn cảnh nhất định để xác định xem sự việc, hiện tượng đó có thể xảy ra được không? Nguyên nhân, diễn biến tiếp theo? Có phù hợp với những tài liệu đã thu được hoặc những giả thuyết điều tra đã đặt ra hay không? Việc áp dụng phương thức thực nghiệm này do quá trình thu thập các chứng cứ ít và chứng cứ này chưa đủ để phản ánh khách quan sự vật hiện tượng xảy ra, do vậy cần phải tiến hành làm thử để xem phương hướng điều tra đã đúng hướng hay chưa, giả thuyết đề ra có phù hợp với chứng cứ, tài liệu thu thập được hay không.
Ví dụ: A đang bị điều tra về hành vi trộm cắp tài sản, theo lời khai thì A vào nhà ông B lục lọi đồ đạc và tự mình bê két sắt qua ô thoáng cửa, các chứng cứ vụ án không có dấu hiệu cửa nhà, cửa cổng bị phá. Nhận thấy lời khai này có thể chưa phản ánh đúng sự thật khách quan, điều tra viên cho tiến hành thực nghiệm hiện trường qua hình thức diễn lại.
Quá trình diễn lại A không thể một mình bê két sắt qua ô thoáng được, lời khai trong hồ sơ của A không phản ánh đúng sự thật.
Nhận thấy, hành vi của A có đồng phạm giúp sức, tài liệu trong hồ sơ vụ án thấy rằng có người nhìn thấy A đi xe máy vào trong sân và khi đi ra thì chở chiếc két sắt. Cơ quan điều tra sau quá trình đấu tranh thì phát hiện con trai ông B và A có mối quan hệ xã hội, con trai của B là người mở cửa, cùng bê két sắt lên xe của A chở ra khu vực vắng để phá hủy lấy tài sản trong két. Để củng cố cho chứng cứ này, cơ quan điều tra tiến hành thử nghiệm (làm thử) thì hành vi của con trai ông B hoàn toàn phù hợp với các chứng cứ khác có trong hồ sơ.
Lưu ý:
Văn bản pháp luật được áp dụng có hiệu lực ở thời điểm tư vấn, liên hệ với Công ty Luật TNHH Tháng Mười để được tư vấn miễn phí và sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp - hiệu quả.
Quý khách hui lòng liên hệ: Điện thoại: (024) 66.558.661 - 0936.500.818 Hoặc gửi về địa chỉ email: congtyluatthang10@gmail.com
Sự hài lòng của bạn, là thành công của chúng tôi!
Bình luận: